Geschiedenis van  Het Hanze Huis, de Hanzedagen en het Hanzeverbond

 

In 1229 waren Groninger kooplieden al betrokken bij het sluiten van een handelsverdrag op het eiland Gotland in de Oostzee.  Samen met andere kooplieden uit andere Hanzesteden sloten zij een verdrag.  Dit  vroege handelen  werd vaak aangeduid met het woord  “Hansa”.  Het wordt: “Hansa” betekend eigenlijk genootschap.    Het verbond van de Hanze begon allemaal in de stad Lübeck, een  plaats aan de Oostzee, waar een groep actieve kooplieden zich gingen verenigen samen met andere kooplieden,  die gevestigd waren in de andere steden rondom de Oostzee.  Men noemt dit ook wel de “Wendische Hanzesteden” (Lübeck, Rostock, Wismar, Stralsund, Anklam, Greifswald).  Deze eerste groep Hanzesteden waren actief rondom de Oostzee en ook de stadsbesturen van deze steden gingen zich bemoeien met deze groep steden en kooplieden. Ten eerste om de “Handelsroutes” tussen deze steden vrij en veilig te houden en deze stadsbesturen zagen er zeker economisch voordeel in dat aansluiting economisch voordeel en groei betekende voor hun steden.

 

Het waren vaak familiebedrijven die vaak familieleden naar andere steden in Europa stuurden om daar handelskantoren op te gaan zetten. Zo ontstonden eigenlijk in de periode daarna vier belangrijke handelsposten in Europa in een aantal steden.  Te noemen zijn Bergen in Noorwegen,  Brugge in België,  Novgorod in Rusland en Londen in Engeland. Vanuit deze plaatsen werd gehandeld en alles geregeld door de kooplieden.  In die tijd werd vooral gehandeld in bulkproducten zoals hout, zout, wijn, wol en pels.  Al snel kregen andere steden in Europa het in de gaten dat over deze vier handelsposten gehandeld werd en dat deze plaatsen flink werden bezocht door andere kooplieden uit Europa. Brugge was o.a. zo’n plaats waar kooplieden uit het Zuid- en Noord-Europa elkaar troffen. Internationale jaarmarkten ontstonden in Europa.  Belangrijke jaarmarkten werden o.a. gehouden in Reims (Frankrijk) in ook in Brugge maar ook in Parijs en in diverse plaatsen in Noord-Italië.  Steden in Noord-West Europa wilden graag aansluiting vinden bij deze nieuwe manier van handelen en sloten zich aan bij het Hanzeverbond.  Op het hoogtepunt van het bestaan van de Hanze waren 208 Hanzesteden aangesloten en deze steden waren verdeeld over dertien landen in Europa.  De kern van de Hanzeverbond lag in Noordwest Europa. De stad Lübeck was het hoogste orgaan in het verbond.

 

Vanaf  het begin van  het verenigen van de steden en kooplieden waren er “Hanzedagen” in het leven geroepen waar kooplieden en stadsbesturen elkaar troffen in een bepaalde afgesproken stad in Europa. Op deze Hanzedagen werden alle problemen,  die het bestaan van de Hanze,  bedreigden besproken.  Aangesloten steden waren verplicht om deel te nemen aan deze Hanzedagen.  Vaak was het niet mogelijk als kleine “Hanzestad”deel te nemen aan deze dagen en vaak was het zo dat andere aangesloten Hanzesteden deze rol voor hun opnamen.  Zo communiceerde ook de stad Groningen niet direct met de stad Lübeck maar via de stad Keulen.  Dit geldt voor vele Hanzesteden die Nederland kende.  Ook moesten er contributiegelden betaald worden aan de stad Lübeck om zo zeker te zijn van deelname.   Uit de Groninger archieven blijkt ook dat de stad Groningen heeft bijgedragen aan het verbond.  In het jaar 1422 werd de stad Groningen officieel toegelaten tot het Hanzeverbond.  Ook in Groningen werden waren vaak “Hanze”gerelateerde bijeenkomsten georganiseerd. In het jaar 1463 werd er in het Jacobijnenklooster (achter de oude Ebbingestraat) een officiële Hanzedag gehouden.  Na 544 jaar heeft de handelsonderneming Het Hanze Huis en Bijzondere Locaties Groningen (Der Aa-Kerk)  de Hanzedagen in Groningen weer nieuw leven in geblazen.   De Hanzedag in Groningen staan nu in teken van handelsondernemingen die generaties produceren en die één keer in de twee jaar bij elkaar worden gebracht om hun handelsverleden en producten te presentere. Dit vindt plaats in de Der Aa-kerk.  Ook op deze Hanzedag staat het Hanzeverbond in Europa centraal. Deze Hanzedagen worden flink bezocht.  De laatste jaren is de interesse voor het Hanzeverbond van steden erg toegenomen.  Het  Hanze Huis heeft bij oprichting in april 2002 tot en met heden getreden dat de stad Groningen zich weer moet aansluiten bij het  nieuwe “Hanzeverbond”. Dat heeft er toegeleidt dat de stad Groningen zich in 2008 weer officiële heeft ingeschreven en is toegetreden bij het nieuwe Hanzeverbond.  Dit nieuwe Hanzeverbond wordt geleid vanuit de stad Lübeck en de bedoeling is om de “Hanzedagen”in Europa springlevend te houden en waar aangesloten Hanzesteden en bedrijven zich kunnen presenteren.  Ook op advies van Het Hanze Huis heeft de stad Groningen zich vanaf het jaar 2006  weer op de internationale nieuwe Hanzedagen gepresenteerd.   Op de Hanzedag in Groningen die op 17 oktober 2009 wordt gehouden  komen naast de Groninger beeldbepalende ondernemingen ook ondernemingen vanuit het Hanzegebeid. Dit maakt deze handelsdag zeer uniek.   

www.hethanzehuis.nl

 

Tekst: Ing. Remmelt  S. Smid, eigenaar van Het Hanze Huis in Groningen